De manometer is de goedkoopste meetapparatuur in je huis en tegelijk de meest onderschatte. Twee getallen vertellen samen bijna het hele verhaal van je installatie: de druk als alles koud is en de druk als de verwarming een uur heeft gedraaid. Het verschil tussen die twee zegt iets over het expansievat, en de verandering over een week zegt iets over lekkage. Op deze pagina staat welke waarden normaal zijn, waarom ze bewegen, en op welk punt je de zaak beter kunt laten nakijken dan zelf blijven bijvullen.
De waarden die erbij horen
Bij een koude installatie in een gewone eengezinswoning hoort de druk tussen 1,5 en 2 bar te liggen. Onder de 1 bar stopt de ketel meestal met verwarmen en verschijnt er een drukmelding. Boven de 2,5 bar koud is er te veel water in het systeem. Bij ongeveer 3 bar opent het overstortventiel en loopt er water weg.
Als de installatie een uur heeft gedraaid, staat de druk hoger. Een stijging van 0,3 tot 0,5 bar is normaal, want water zet uit als het warmer wordt en dat volume moet ergens heen. Blijft de stijging beperkt tot een paar tienden, dan doet het expansievat zijn werk. Schiet de druk bij het stoken door naar 2,8 of 3 bar en zakt hij bij afkoeling terug naar 1,2, dan vangt het vat de uitzetting niet meer op.
Waarom de druk beweegt, en wat het expansievat doet
Die luchtdruk heet de voordruk, en die stel je in als het vat drukloos is. De voordruk hoort bij de statische hoogte van de installatie, dus bij het hoogteverschil tussen het expansievat en het hoogste punt van de leidingen. Vuistregel: ongeveer 0,1 bar per meter hoogteverschil, met een marge erbovenop. In een rijtjeshuis waar de ketel op zolder hangt en de hoogste radiator vlak daaronder zit, ligt die waarde laag. In een bovenwoning waar de ketel in de meterkast op de begane grond staat en de leidingen drie verdiepingen omhoog lopen, ligt hij hoger.
Te lage druk: wat het doet en waar het vandaan komt
Bij te lage druk krijgt de pomp onvoldoende water aangeboden en kan hij lucht aanzuigen. Je hoort dan een borrelend geluid, de radiatoren boven blijven koud en de ketel slaat af met een drukmelding. Blijft het lang zo, dan draait de pomp warm en gaat het rendement onderuit, want de warmte uit de warmtewisselaar wordt niet afgevoerd. Het is dus geen cosmetisch probleem, ook al is bijvullen zelf een kleine handeling.
De oorzaken lopen van onschuldig tot serieus. Onschuldig: je hebt ontlucht en daarmee water uit het systeem gehaald. Iets minder onschuldig: een druppelende radiatorkraan of een koppeling die zweet. Serieus: een overstortventiel dat niet meer sluit, een lek in de vloerverwarming, of een warmtewisselaar met een haarscheur. Dat laatste herken je vaak aan een ketel die water verliest zonder dat er ergens in huis een natte plek te vinden is.
Zelf vaststellen of er een lek is
Dit kun je prima zelf doen en het scheelt bij een storingsbezoek zoektijd. Vul bij tot 1,8 bar met de installatie koud. Noteer daarna een week lang op een vast moment, bijvoorbeeld voor het ontbijt, de druk bij koude installatie. Schrijf er de datum bij. Zakt de druk in die week helemaal niet, dan is er geen lek en was het eenmalig. Zakt hij 0,1 bar over de hele week, dan is het te verwaarlozen.
Zakt hij 0,1 bar per dag of meer, dan verdwijnt er structureel water. Loop dan de zichtbare punten langs: onder elke radiatorkraan, bij elke koppeling in de meterkast, bij de aansluiting onder de ketel en bij de opvangbak van het overstortventiel. Kalkstrepen en roestsporen wijzen op een lek dat al maanden bestaat. Vind je niets, dan zit het onder de vloer of in de ketel, en dat is het punt waarop je er zelf niet verder komt.
Wanneer je iemand nodig hebt, en wat het kost
Drie situaties vragen om gereedschap dat een bewoner niet heeft. De eerste is het expansievat: de voordruk meet en stel je in met de installatie drukloos, dus water eruit, vat afkoppelen, meten met een manometer en bijpompen. De tweede is het overstortventiel, want dat vervang je niet even tussendoor. De derde is lekopsporing onder de vloer of in de ketel zelf.
Een storingsbezoek kost €149,00 voor het voorrijden plus het eerste werkuur, en daarna €94,00 per uur dat wij per begonnen half uur afrekenen. Op zaterdag komt er €64,00 bij. Zit het bij een onderhoudsbeurt van €95,00, dan hoort de controle van de waterdruk, het overstortventiel en de voordruk van het expansievat er gewoon bij. Onderdelen vallen er altijd buiten en die hoor je van tevoren, niet achteraf.
Twee situaties die in Leeuwarden vaker voorkomen
De eerste is de bovenwoning in de oude stad. In de Binnenstad is 91 procent van de woningen meergezinswoning, meestal boven een winkel of in een opgedeeld pand. De ketel hangt daar vaak op een andere verdieping dan de radiatoren, waardoor de statische hoogte flink oploopt. Dan past er geen standaard voordruk in het expansievat en moet die berekend worden voor die specifieke woning. Dat is geen detail: een te lage voordruk in zo een woning verklaart het grootste deel van de klachten over drukverlies.
Wat het bij ons kost
| CV-ketel onderhoud | Wat erbij zit | Prijs |
|---|---|---|
| Onderhoudsbeurt cv-ketel, eenmalig | Voorrijden binnen de gemeente en btw | €95,00 |
| Onderhoudsbeurt met CO-meting en meetrapport | Voorrijden binnen de gemeente en btw | €169,00 |
| Onderhoudsabonnement Basis, per jaar | Voorrijden binnen de gemeente en btw | €89,00 per jaar |
| Onderhoudsabonnement Compleet, per jaar | Voorrijden binnen de gemeente en btw | €174,00 per jaar |
| Spoedtoeslag avond en weekend | Voorrijden binnen de gemeente en btw | €64,00 |
| Exclusief btw, inclusief voorrijden binnen de gemeente Leeuwarden. | ||
Exclusief btw, inclusief voorrijden binnen de gemeente Leeuwarden.
Veelgestelde vragen
Hoeveel bar moet de cv-druk zijn?
Koud tussen 1,5 en 2 bar. Tijdens het stoken mag hij 0,3 tot 0,5 bar oplopen. Onder de 1 bar gaan de meeste ketels in storing, boven de 2,5 bar koud staat er te veel water in het systeem. Lees de druk altijd af als de installatie enkele uren niet heeft gedraaid, anders meet je de warme waarde.
Waarom loopt de druk op als de verwarming aan staat?
Omdat water uitzet als het warmer wordt. Dat extra volume vangt het expansievat op met een membraan en lucht onder druk. Een stijging van een halve bar is normaal. Schiet de druk bij het stoken naar 3 bar en zakt hij daarna ver terug, dan is het expansievat zijn voordruk kwijt of is het membraan stuk.
Wat is de voordruk van een expansievat?
De luchtdruk aan de ene kant van het membraan, ingesteld terwijl de installatie drukloos is. Die waarde hoort bij de statische hoogte van de installatie, ongeveer 0,1 bar per meter hoogteverschil tussen het vat en het hoogste punt. In een bovenwoning waar de leidingen drie verdiepingen omhoog lopen, is die waarde dus hoger dan in een rijtjeshuis.
Mijn druk zakt elke week, is dat erg?
Zakt hij 0,1 bar over een hele week, dan is het te verwaarlozen. Zakt hij 0,1 bar per dag, dan verdwijnt er water en is het zaak om de oorzaak te vinden voordat de winter begint. Noteer eerst een week lang de druk bij koude installatie, dan hoeft de monteur veel minder lang te zoeken.
Kan ik het expansievat zelf bijpompen?
Beter niet. Het vat moet eerst drukloos worden gemaakt, anders meet je de waterdruk mee en stel je de voordruk verkeerd in. Daarna moet het worden bijgepompt tot de waarde die bij de hoogte van jouw installatie hoort. Bijvullen, ontluchten en resetten zijn doe-het-zelfklussen, dit niet.
