Een radiator die bovenin koud blijft en onderin warm wordt, heeft lucht. Dat is geen storing en ook geen reden om iemand te bellen: ontluchten is een klus van een halfuur die je met een sleuteltje van een paar euro en een oude theedoek zelf doet. Wat de meeste mensen niet weten, is dat de volgorde uitmaakt. Doe je het verkeerd om, dan duw je de lucht van de ene radiator naar de andere en sta je een uur later weer aan het begin. Hieronder staat hoe het wel werkt, en waar het punt ligt waarop het geen luchtprobleem meer is.
Waaraan je hoort en voelt dat er lucht in zit
Het bekendste teken is een radiator die van onderen warm is en van boven koud. Lucht is lichter dan water, dus die verzamelt zich bovenin, en juist daar zit het deel dat warmte moet afgeven. Een tweede teken is geluid: een klokkend, borrelend of kabbelend geluid dat meeloopt met het aanslaan van de pomp. Een derde is een radiator die helemaal koud blijft terwijl de kraan wel open staat en de andere radiatoren in huis het gewoon doen.
Voorbereiden: pomp uit en de druk opnemen
Zet eerst de thermostaat laag of de ketel in de zomerstand, zodat de pomp stilstaat. In stilstaand water drijft de lucht binnen een kwartier naar boven, in stromend water gaat hij met de stroom mee en blijf je hem achterna lopen. Een kwartier wachten na het uitzetten is genoeg. Zet daarna alle radiatorkranen helemaal open, ook die in kamers die je niet gebruikt, want anders sla je die later over en zit de lucht daar nog.
Lees vervolgens de waterdruk af op de ketel of de manometer en schrijf het getal op. Bij een koude installatie hoort dat tussen 1,5 en 2 bar te liggen. Ontluchten haalt water uit het systeem, dus de druk zakt tijdens de klus. Staat hij vooraf al onder de 1 bar, vul dan eerst bij tot ongeveer 1,8 bar en begin daarna pas. Leg een bakje en een doek klaar, want er komt altijd een scheut water mee.
De volgorde: van laag naar hoog, van dichtbij naar ver
Begin op de laagste verdieping en werk naar boven toe. Per verdieping begin je bij de radiator die het dichtst bij de ketel zit en eindig je bij de verste. Je duwt de lucht dan steeds voor je uit richting het hoogste en verste punt, waar hij vanzelf naartoe wil. Doe je het andersom, dan trek je bij elke ontluchtnippel water aan dat lucht uit de rest van het systeem meesleept, en vul je de radiatoren die je net gedaan hebt opnieuw.
Woon je in een portiekwoning of een bovenwoning waar de ketel op zolder hangt, dan keert dat beeld om: de ketel is dan zelf het hoogste punt en de radiatoren op de onderste verdieping zitten het verst weg. De regel blijft hetzelfde, alleen de route verandert. Loop eerst even de woning door en bepaal welke radiator het laagst hangt en welke het verst van de ketel zit. Twee minuten nadenken scheelt een tweede ronde.
Het ontluchten zelf, stap voor stap
Houd het bakje onder de ontluchtnippel, zet de sleutel erop en draai hem een kwartslag tot een halve slag open. Verder hoeft niet en is ook niet handig, want dan draai je het spilletje er in het ergste geval helemaal uit. Je hoort de lucht sissend ontsnappen. Laat hem open tot er een dun, gelijkmatig straaltje water komt zonder gesputter, en draai hem dan dicht. Niet met kracht aandraaien, want het is messing en dat vervormt makkelijk.
Komt er niets, ook geen lucht, dan zit de nippel dicht of staat de radiatorkraan nog dicht. Komt er meteen water zonder dat er lucht uitkomt, dan zat er niets in en ga je door naar de volgende. Ruik je een scherpe, ijzerachtige lucht en is het water zwart, noteer dat dan. Dat is een teken van vervuiling in de installatie en daar komen wij later op terug. Werk zo de hele woning af in de volgorde die je hebt bepaald.
Na afloop: de druk terug op peil
Lees de druk opnieuw af. Is hij gezakt tot onder 1,2 bar, vul dan bij tot 1,5 tot 2 bar met de installatie nog koud. Zet daarna de thermostaat weer hoog en laat de installatie een uur warmdraaien. De druk loopt dan op, wat normaal is: warm water zet uit. Controleer daarna of alle radiatoren over hun hele oppervlak warm worden. Blijft er eentje achter, ontlucht die dan nog een keer, want in een grote radiator zit soms een tweede luchtbel.
Wanneer ontluchten niet meer de oplossing is
Er zijn drie situaties waarin je kunt blijven ontluchten zonder resultaat. De eerste is een radiator die aan de bovenkant wel warm wordt maar aan de onderkant koud blijft. Dat is geen lucht maar slib dat onderin ligt, en dat verdwijnt alleen met spoelen. De tweede is een installatie waarin de verste radiatoren het nooit halen terwijl de eerste twee kokend heet zijn: dat is een kwestie van waterzijdig inregelen, niet van lucht.
De derde is de installatie die je elke maand opnieuw moet ontluchten. Dan komt er lucht bij, en dat gebeurt niet vanzelf. Doorspoelen van de installatie doen wij vanaf €525. Wil je het ontluchten en bijvullen liever laten doen omdat de radiatoren achter een ombouw zitten of omdat je er niet bij kunt, dan is dat een losse klus van €99,00, inclusief het voorrijden binnen de gemeente. Zit het in een onderhoudsbeurt, dan loopt de monteur ze sowieso langs.
Wat het bij ons kost
| Radiatoren en leidingen | Wat erbij zit | Prijs |
|---|---|---|
| Radiatoren ontluchten en bijvullen, los | Voorrijden binnen de gemeente en btw | €99,00 |
| Installatie doorspoelen | Voorrijden binnen de gemeente en btw | vanaf €525 |
| Ontluchten tijdens een onderhoudsbeurt | Voorrijden binnen de gemeente en btw | inbegrepen bij €95,00 |
| Storing, voorrijden plus het eerste werkuur | Voorrijden binnen de gemeente en btw | €149,00 |
| Uurtarief daarna, per begonnen half uur afgerekend | Voorrijden binnen de gemeente en btw | €94,00 per uur |
| Exclusief btw, inclusief voorrijden binnen de gemeente Leeuwarden. | ||
Exclusief btw, inclusief voorrijden binnen de gemeente Leeuwarden.
Veelgestelde vragen
Moet de cv-ketel uit tijdens het ontluchten?
De ketel mag aan blijven staan, maar de pomp moet stilstaan. Zet de thermostaat laag of de ketel in de zomerstand en wacht een kwartier. In stilstaand water drijft de lucht naar boven en kun je hem er in een keer uithalen. Draait de pomp, dan verplaatst de lucht zich telkens naar een andere radiator.
Hoe vaak moet ik radiatoren ontluchten?
Een keer per jaar aan het begin van het stookseizoen is voor de meeste woningen genoeg. Moet je het elke maand doen, dan komt er ergens lucht bij en is er iets anders aan de hand, bijvoorbeeld een lek, een defect expansievat of een automatische ontluchter die niet sluit.
Wat als er geen ontluchtnippel op de radiator zit?
Op vrijwel elke radiator zit er een, meestal bovenin aan de kant tegenover de kraan, soms verstopt achter een plastic dopje of een sierplaatje. Bij een designradiator of een handdoekradiator zit hij soms aan de bovenkant in het midden. Kun je hem niet vinden, kijk dan of er een automatische ontluchter op zit; die doet het werk zelf.
De radiator blijft onderin koud, wat nu?
Onderin koud en bovenin warm is het omgekeerde beeld van lucht en wijst op slib of vuil onderin de radiator. Ontluchten helpt daar niet tegen. Vaak kun je zo een radiator los nemen en uitspoelen, maar zit het in de hele installatie, dan is doorspoelen de oplossing. Dat doen wij vanaf €525.
